Актуелно / Стопанска комора на Македонија
   
ДАНОЦИ И ЦАРИНИ
23.10.2019 👁 Прочитано: 590

ДАНОЧЕН ТРЕТМАН НА АМОРТИЗАЦИЈАТА


Анета Димовска
Анета Димовска, самостоен советник
во Стопанската комора на Македонија
Покрај останатите даночни одредби за кои постојат реакции на компании - членки на Стопанската комора на Македонија, во насока на тоа дека истите создаваат проблеми во нивното работење се и одредбите од Законот за данокот на добивка („Службен весник на Република Македонија”, број 112/14, 129/15, 23/16, 190/16 и 248/18).

Конкретно, со член 9-а од Законот за данок на добивка се пропишува дека непризнаени расходи за даночни цели се и трошоците за амортизација на ревалоризираната вредност на материјалните и нематеријалните средства. Трошоците за амортизација на материјалните и нематеријалните средства се признаваат како расход во даночниот биланс до износот пресметан на набавната вредност на средствата со примена на амортизациските стапки утврдени со Номенклатурата на средствата за амортизација.

Исто така, овој член од Законот пропишува дека одбраниот метод на амортизација се применува до конечна амортизација на поединечното средство или група средства. Амортизирано средство или група средства не можат повторно да се вклучат во пресметка на амортизација при утврдување на основата за оданочување. Доколку средствата не можат понатаму да се користат за да може преостанатата сегашна вредност да се амортизира во целина (независно од пропишаниот век на траење) и истата да влезе како расход при утврдување на основата за оданочување потребно е да се достави барање до Управата за јавни приходи и таа да даде согласност за истото.

Во Законот стои дека Владата на Република Македонија ја утврдува Номенклатурата на средствата за амортизација и годишните амортизациски стапки, како и начинот на пресметување на амортизацијата, односно отписот на вредноста на материјалните и нематеријалните средства.

Укажувањата на компаниите се во насока дека номенклатурата се` уште не е донесена, а претходно донесената номенклатура не соодветствува со точките од 60 до 62 од Меѓународниот сметководствен стандард 16 (кој се однесува на недвижности, постројки и опрема) и точките 17.22 и 17.23 од Одделот 17 од Меѓународниот стандард за финансиско известување (МСФИ) за мали и средни ентитети (МСЕ).

Обезвреднувањето и отпишувањето на основните средства се регулирани со МСС стандард 16 (кој се однесува на недвижности, постројки и опрема) и Меѓународниот сметководствен стандард 36 (кој се однесува на обезвреднување на средства), како и со Одделот 17 и Одделот 27 од МСФИ за МСЕ.

Според меѓународните стандарди едно средство може да се обезвредни „доколку и само доколку, надоместливиот износ на средството е помал од неговата сметководствена вредност...“, додека средство може да се отпише „...кога не се очекуваат идни економски користи од неговата употреба или отуѓување.“ Вообичаени причини за отпис на средствата се скапи или непоправливи дефекти предизвикани од објективни причини и виша сила, технолошка застареност на опремата и сл.

Доколку се разгледа пропишаната одредба во Законот за данокот на добивка која се однесува на даночен третман на трошоците за амортизација во контекст на дефинициите во претходно наведените меѓународни стандарди, може да се забележи отстапување. Имено, инсистирањето на примена на амортизациски стапки кои се пропишани во номенклатурата често доведува до зголемени даночни трошоци на македонските компании за сите средства кои се амортизираат со поголема стапка од стапката објавена во Номенклатурата на средства за амортизација.

Ваквиот пристап е дестимулирачки за компаниите, особено за друштва кои се дел од меѓународни групации кои ги применуваат МСС, а во рамките на кои се утврдуваат посебни стапки на амортизација, реално и објективно утврдени согласно животниот век на секое од средствата.

Согласно ММС компаниите имаат право да го одредат векот на употреба на средството и да го одредат методот на амортизација. Можноста секоја компанија да го одреди векот на употреба и методот на амортизација означува примена на конкретни стапки за амортизација дефинирани на ниво на компанија, или доколку компанијата е дел од групација, на ниво на групација.

Дополнително, одредување на исти амортизациски стапки за сите индустрии е несоодветно, бидејќи различни категории на средства имаат различен животен век во различни бизнис сектори (на пример: машини за производство во автомобилската индустрија немаат ист животен век како машини за производство во текстилната или прехранбената индустрија).

Бидејќи даночниот третман на амортизацијата на средствата го отежнува работењето и го ограничува и усложнува финансиското известување на компаниите, потребно е да се разговара за измени во Законот за данокот на добивка во насока на создавање основ за пропишување на Номенклатура за амортизација во целост усогласена со предвидените методи на амортизација од МСС и МСФИ (праволиниски метод, метод на опаѓачко салдо и метод на единици на производство). Потребно е регулативата да соодветствува со реалните состојби и да предвидува можност за избор на методи на амортизација, како и стапки кои би соодветствувале со  искористеноста на средствата во периодот на нивна експлоатација. Секако, во оние ситуации кога отписот значајно би влијаел врз утврдувањето на даночната основа и износот на самиот данок законодавецот и во ваквото решение може да предвиди одредби со кои би се спречила злоупотреба на можностите за обезвреднување и отпишување на основните средства.

ДАНОЧЕН ТРЕТМАН НА АМОРТИЗАЦИЈАТА